Dəri xəstəliklərinin müayinəsi və müalicəsi

Hansı dəri problemləri ilə müraciət etmək olar?

• akne (sızanaqlar) və sızanaqdan sonrakı çapıqlar — ətraflı
• rozasea
• seboreya (seboreik dermatit) və baş dərisində kəpək
• psoriaz, o cümlədən ovuc-pəncə psoriazı
• ekzema və kontakt dermatit
• vitiliqo
• göbələk mənşəli dəri xəstəlikləri, o cümlədən əlvan dəmrov
• hiperhidroz (ifrat tərləmə) — ətraflı
• xallar, papillomalar, ziyillər və digər dəri törəmələri — ətraflı

Rozasea nədir?

Rozasea üz dərisinin xroniki xəstəliyidir. Xalq arasında çox vaxt «demodekoz» adlandırılır. Belə xəstələrin dərisində demodeks gənələrinə çox rast gəlinir, lakin Dr. Vaqif Abdullayevin qeyd etdiyi kimi, xəstəliyin səbəbi demodeks deyil. Rozaseanın yaranmasında hormonal balansın pozulması, yerli iltihab və genetik amillər rol oynayır.

Rozasea ilə necə yaşamalı? Dərini yumşaq vasitələrlə təmizləyin, günəşdən qorunun, qıcıqlandırıcı qidaları və içkiləri məhdudlaşdırın, həkimin təyin etdiyi krem və dərmanları düzgün istifadə edin. Rozasea xroniki vəziyyətdir, amma düzgün qulluqla nəzarətdə saxlanıla bilər.

Seboreya sadəcə yağlı dəridir?

Xeyr. Seboreya dərinin balansının pozulduğu, qaşınma, qızartı və kəpəklənmə ilə özünü göstərən vəziyyətdir. Dr. Vaqif Abdullayevin izahına görə, seboreik dermatitin yaranması üçün genetik meyl, dərinin ifrat yağlanması və Malassezia cinsli göbələklərin aktivliyi birlikdə rol oynayır. Stress və qidalanma xəstəliyin gedişini ağırlaşdırır, lakin onun əsas səbəbi deyil.

Başda kəpək niyə yaranır?

Baş dərisində kəpək və qabıqlanmanın səbəbləri müxtəlifdir:

• seboreik dermatit;
• baş dərisinin quruluğu;
• şampuna, saç boyasına və ya digər kosmetik vasitələrə allergik reaksiya;
• psoriaz;
• göbələk infeksiyaları;
• stress və hormonal dəyişikliklər;
• saçların düzgün yuyulmaması və ya uyğun olmayan şampun seçimi.

Seboreya, psoriaz, ekzema və göbələk infeksiyalarının əlamətləri oxşardır, lakin mənşəyi fərqlidir. Buna görə dəqiq diaqnoz müayinə ilə qoyulmalıdır.

Ovuc-pəncə psoriazı göbələk xəstəliyi ilə niyə qarışdırılır?

Ovuc-pəncə psoriazı ovuclarda və pəncələrdə qızartı, qabıqlanma və çatlarla özünü göstərən xroniki dəri xəstəliyidir. Bir çox hallarda göbələk xəstəliyi ilə səhv salınır və nəticədə yanlış müalicə aparılır. Erkən və düzgün diaqnoz, uyğun müalicə və dəriyə düzgün qulluq həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır.

Vitiliqo nədir?

Vitiliqo üzdə, ətraflarda və bədəndə ağ ləkələrin yarandığı xroniki autoimmun xəstəlikdir. Bu zaman immun sistemin T-limfositləri dəriyə rəng verən melanositləri yad hüceyrə kimi qəbul edib zədələyir və həmin nahiyədə piqment sintezi dayanır. Dr. Vaqif Abdullayev qeyd edir ki, vitiliqonun qaraciyər, qurd və ya bağırsaq problemləri ilə əlaqəsi yoxdur. Müalicə uzunmüddətlidir və səbir tələb edir.

Əlvan dəmrov vitiliqo ilə necə qarışdırılır?

Bədəndə və qollarda uzun müddət qalan ağ səpgilər bəzən səhvən vitiliqo və ya günəş ləkəsi sayılır. Əslində bu, göbələk mənşəli əlvan (kəpəkvari) dəmrov ola bilər. Dr. Vaqif Abdullayevin təcrübəsində əlvan dəmrovun müalicəsi orta hesabla 2–3 ay çəkir. Həkimin tövsiyələrinə və gigiyena qaydalarına əməl olunduqda xəstəlik tam müalicə olunur.

Dəri xəstəlikləri haqqında yayılmış yanlış fikirlər

• «Dəri xəstəlikləri yalnız pis gigiyenadan yaranır». Genetik, hormonal və immun amillər də rol oynayır.
• «Təbii vasitələr bütün dəri problemlərini həll edir». Ciddi və xroniki dəri xəstəlikləri tibbi müalicə tələb edir.
• «Bu, sadəcə kosmetik problemdir». Dəri xəstəlikləri sağlamlıq problemlərinə də yol aça bilər.
• «Bütün dəri xəstəlikləri yoluxucudur». Bəzi dəri xəstəlikləri infeksiondur, lakin çoxu başqalarına keçmir.
• «Dəri xəstəlikləri yalnız yaşlılarda olur». Dəri xəstəlikləri uşaqlıqdan yaşlı yaşa qədər istənilən dövrdə yarana bilər.

Xroniki dəri xəstəliyi ilə necə yaşamalı?

Seboreya və psoriaz kimi xroniki xəstəliklərdə müalicə uzunmüddətli remissiyaya gətirib çıxarır, lakin xəstəliyi tamamilə aradan qaldırmır. Dr. Vaqif Abdullayev bu xəstəlikləri, şəkərli diabet kimi, nəzarətdə saxlamağı öyrənməyi tövsiyə edir. Bunun üçün spirtli içki və acılı qidalar olmayan pəhriz, düzgün dəri qulluğu və həkimin tövsiyələrinə əməl etmək vacibdir. Tez-tez rast gəlinən səhv həkimləri tez-tez dəyişməkdir: hər yeni həkim diaqnostikaya yenidən başlayır və müalicə uzanır.